شرکت نمایندگان موسسه موضوع شناسی احکام فقهی در “همایش روزه‌داری و دیابت”

 

نمایندگان دفاتر مراجع عظام تقلید در کمیته فقهی موسسه موضوع شناسی احکام فقهی، در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ در همایش “روزه‌داری و دیابت” که با حضور نمایندگان بخش­های مختلف جامعه پزشکی در محل فرهنگستان علوم پزشکی برگزار شد، حضور پیدار کردند.

اظهارات حجت الاسلام والمسلمین محمدحسین فلاح‌­زاده:

 در ابتدای جلسه حجت الاسلام والمسلمین محمدحسین فلاح­‌زاده ضمن مروری بر احکام مرتبط با روزه­‌داری ، اظهار داشتند روزه‌داری به عنوان یکی از فرائض اساسی در دین اسلام به‌شمار می­‌رود و طبق روایات موجود، “روزه” می­‌تواند برای پیشگیری و همچنین درمان برخی از بیماری­ها مفید باشد. با این­‌حال یکی از شرایط صحّت روزه، عدم المرض است؛ همانطور که اضرار به نفس حرام است، درصورتی‌­که روزه گرفتن منجر به تشدید یا وخامت بیماری شود، مجاز نخواهد بود.

ایشان تأکید کردند که مؤمنین به طور کلی باید به وظیفه خود عمل کنند؛ گاهی “روزه گرفتن” عمل به وظیفه محسوب می­‌شود و گاهی “روزه نگرفتن” به معنای اطاعت از حکم خدا است.

رئیس محترم هیأت امنای موسسه موضوع شناسی احکام فقهی افزودند: با همه این­ها، بیماری به تنهایی مجوزی برای روزه نگرفتن محسوب نمی­‌شود؛ بلکه معیار اصلی «ضرر» است. به عبارت دیگر اگر روزه گرفتن برای فرد بیمار ضرر داشته باشد، در این صورت فرد نباید به سلامتی خود ضرر برساند و روزه بگیرد. گرچه تشخیص ضرر بر عهده خود مکلف است، اما در حال حاضر، با توجه به پیچیدگی مسائل پزشکی، تشخیص ضرر تا حد زیادی با تکیه بر نظر متخصصان علوم پزشکی انجام می­شود.

درنتیجه برگزاری نشست­های تخصصی در این­‌رابطه می­تواند ضمن روشن کردن ابعاد مرتبط با بیماری، به فقیه نیز در تشخیص دقیق­‌تر موضوع و مسئله ضرر دربیماری­هایی همچون «دیابت» کمک کند.

بیانات آقای دکتر فریدون عزیزی:

در ادامه جلسه، آقای دکتر فریدون عزیزی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی به اهمیت تحقیقات پزشکی در حوزه روزه‌داری پرداختند و ابراز داشتند: در حال حاضر در بسیاری از کشورهای اسلامی ازجمله ایران، تعداد زیادی از بیماران دیابتی، روزه می­‌گیرند. پژوهش­ها نشان می­دهد ۶۹ درصد بیماران دارای دیابت نوع دوم در کشورهای اسلامی روزه می­گیرند. همچنین ۴۰ درصد از افراد دارای دیابت نوع یک که انسولین مصرف می­کنند نیز روزه می­گیرند. ایشان افزودند طبق مطالعات انجام شده، بیماری دیابت طیف گسترده­‌ای از مسائل و مشکلات را دربر می­گیرد و به هیچ­‌ وجه نمی­‌توان یک حکم کلی درخصوص تمام بیماران دیابتی صادر کرد. بسیاری از بیماران دیابتی درصورت روزه‌داری با مشکلاتی همچون کاهش قند خون، افزایش قند خون درصورت فقدان انسولین ، اغمای دیابتی (بویژه در بیماران دیابتی نوع اول) و در مواردی کاهش آب بدن و انسداد عروق مواجه می­‌شوند؛ که در برخی موارد روزه گرفتن می­تواند منجر به عوارض جدی در بیمار شود.

در ادامه، شرح حال ده نفر از بیماران دیابتی مطرح و مورد بحث و تبادل نظر نسبت به امکان یا امتناع روزه­‌داری برای هریک از موارد قرار گرفت.